Çocuklarla Nasıl Konuşalım?

Sizi dinleyen, kendini iyi ifade eden, mutlu çocuklar yetiştirmek için 20 öneri

Dr Esra Çağlar

facebook.com/dresracaglar

 

 
1. Çocuğunuzla bebekliğinden itibaren konuşun. Hatta anne karnındayken konuşmaya başlarsanız bebeğiniz sürekli duyduğu sesleri ayırt edebilir. Bebeğinize yapmakta olduklarınızı anlatarak, şarkılar söyleyip gülümseyerek sosyal gelişimini destekleyebilirsiniz . 

2. Önce gözlerinizle iletişim kurun. Eğer size bakmıyorsa 'Ali sana birşey söyleyeceğim. Bana bakar mısın? Beni dinler misin?' diyebiliriniz.

3. Çocuğunuzu hikayeler anlatmaya, duygu ve düşüncelerini söylemeye teşvik edin.

4. Çocuğunuza açık uçlu sorular sorun. Örneğin 'Bugün okulda eğlendin mi?' sorusunun cevabı 'Evet' ya da 'Hayır' olur. Bunun yerine 'Bugün okul nasıl geçti?', 'Bugün okulda neler yaptın?' ya da 'Bugün okulda yaptığın en eğlenceli şeyler nelerdi?' derseniz daha fazla cevap alacaksınız ve çocuğunuzu daha fazla konuşmaya teşvik edeceksiniz. 

5. Çocuğunuzla konuşmak istiyorsanız önce sizin onu dinleyebildiğinizden emin olun. Eğer meşgulseniz, bunu ona söyleyin ve ve dikkatinizi ona verebileceğiniz zamanı belirtip o zaman konuşun. Uzak mesafeden konuşmaktansa, çocuğunuzun yanına gidin ve sesinizi yükseltmeden konuşun.

6. Söyledikleriniz kısa ve öz olsun. Çocuğunuzun dikkati bir süre sonra başka şeylere kayacaktır. Zamanı iyi değerlendirmeniz gerekli! Asıl söylemek istediğinizi başlarda söylemezseniz çocuğunuz söylediğinizi duymayabilir.

7. Eğer bir şey yapmasını istiyorsanız, kısaca nedenini belirtin. ' Eğer çizmelerini giyersen, dışarıda ıslanmazsın.' tarzında cümleler daha etkili olacaktır.

8. Somut, anlaşılır ve açıklayıcı kelimeler kullanın. 'Ayıp.', 'Yaramazlık yapma.' kelimeleri hem olumsuz hem de istenilen davranışı açıklamıyor. 'Evde yavaş yavaş yürü. Parka gittiğimizde koşabilirsin.' diyebilirsiniz. Bir biri ardından gelen olayları sıralayın. 'Kitabını okuduktan sonra, dişlerini fırçalayabilirsin.'

9. Çocuğunuzun yaşına uygun, anlayabileceği şekilde konuşun. Örneğin saat ve gün kavramını bilse de henüz doğru yerlerde kullanmaya başlamamış olabilir. '2 saat sonra dışarıya çıkacağız.' demektense 'Öğle yemeğini yedikten sonra parka gideceğiz.' diyebilirisiniz. Çocuğunuz 'Neden?' kelimesini anlamayabilir. Onun yerine 'Kırılan oyuncağına ne olduğunu konuşalım.' deyebilirsiniz.

10. Çocuğunuza 'Lütfen' deyin ve 'Lütfen' demesini öğretin. Nazik ve sosyal çocuklar yetiştirmenize yardımcı olacaktır.

11. Duygu ve düşüncelerinizi belirten cümleler kullanın. 'Ben odanı topladığında çok mutlu oluyorum.'

12. 'Beni çok üzüyorsun.' gibi genel ve olumsuz cümleler çocuğunuzun kedine olan güvenini ve sizinle olan ilişkisini olumsuz etkileyecektır. Bunun yerine 'Ben ..... yapmanı istemiyorum.' diyebilirsiniz.

13. Çocuğunuzun uygulamasını istediğiniz davranışları 'Ev Kuralları' adı altında listeleyip yazın ve kolayca görünebilecek bir yere asın. (Listenin çok uzun olması, bu önerinin başarısıyla ters orantılıdır.) Eğer çocuğunuz okuma yazmayı henüz öğrenmemişse bunu resimlerle de anlatabilirisiniz.

14. Çocuğunuzun sizi dinlemesini istiyorsanız, onun da sizin de sakin olmanız gerekir. Çocuğunuz bağırıyorsa, serin kanlılıkla, ciddi bir şekilde ama sesinizi yükseltmeden çocuğunuzu sakinleştirin. Eğer gerekiyorsa sakin ve yumuşak bir şekilde 'Zeynep, Dur.' deyip bir iki saniye durup size bakmasını bekleyin. Çocuğunuzun öfke kontrol problemleri varsa farklı yöntemler uygulamanız gerekecek. Bu yöntemi çocuklarınıza çok küçük yaştan uygulamaya başlarsanız, ilerideki bazı problemleri önleyebilirsiniz. 

15. Eğer çocuğunuzun herhangi bir davranışı yapmasını istemiyorsanız, ona bir alternatif sunun. Ama çok fazla uzatmayın! Örneğin 'Şimdi bilgisayar oyunu oynayamazsın ama istersen boyama yapabilirsin.' Eleştirilerinizi çocuğun kişiliğine yönelik değil, davranışına yönelik yapın. 'Sen çok yaramazsın.' demek yerine, 'Oyuncaklarının hepsini kutularından çıkararak yaramazlık yapıyorsun. Sadece oynayacağın oyuncakları çıkar.' diyebilirsiniz. 

16. Çocuğunuz uygun olmayan bilgilerle küçük yaşta karşılaşıp kafası karışabilir. Bu konuları size sorduğunda, geçiştirmeden, kavrayabileceği kadarıyla, açık ve öz bir şekilde anlatın.

17. Birçok anne babaya zor gelse de er ya da geç çocuğunuzla cinsellik hakkında konuşmanız gerekecek. Çocuğunuz size sorularla gelirse bu iyi fırsatı değerlendirin.

18. Çocuğunuza anlayabileceğinden fazla bilgi vermek zararlı olsa da, dürüst olmayıp da yalan söylemek de onun aklını karıştıracak ve belki de korkmasına neden olacak.

19. Çocuğunuzun her sorusunun cevabını bilmeyebilirsiniz. Cevabı beraber araştırmak onun için çok öğretici olacaktır.

20. Bazen çocuğunuz size yaşadıklarını tüm detaylarıyla anlatmak isteyecek ve dinlemekte zorlanacaksınız. Sabırlı olmaya çalışın! Unutmayın ki heyecanını, merakını, üzüntüsünü size anlattığı ve sizin onu dinlediğinizi anladığı sürece kendine güvenen, mutlu bir birey olacak.

06.10.2013